Prof. Dr.

bilal.aybakan@ihu.edu.tr

Eğitim

Lisans : Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, 1985
Yüksek Lisans : Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İslam Hukuku Bilim Dalı, 1990
Doktora : Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İslam Hukuku Bilim Dalı, 1997

Araştırma Alanları

Mali muamelat fıkhı, Fıkıh tarihi, İslami ilimlerin teşekkül dönemi, Şâfii mezhebi tarihi, Fıkıh usûlü, Dil-mantık ilişkisi, Batıda İslam hukuku çalışmaları

Biyografi

1963’te Şanlıurfa’da doğdu. 1985’te M.Ü. İlahiyat Fakültesi’ni bitirdi. Orta öğretimde üç yıl öğretmenlik yaptı. Mezun olduğu fakülteye 1989’da araştırma görevlisi olarak döndü. 1990’da “İslam Hukukunda Vekâlet Sözleşmesi” adlı tezle yüksek lisansını, 1997’de “İslam Hukukunda Borçların İfası” adlı tezle de doktorasını tamamladı. 2002’de doçent, 2007’de profesör oldu. İslam hukukunun farklı yönleriyle ilgili pek çok lisans ve lisansüstü dersler verdi. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi İslam Hukuku Anabilim Dalı Başkanlığı yaptı. Fıkhın çeşitli yönleriyle ilgili kitap, makale, tebliğ, çeviri, ansiklopedi maddesi türünde pek çok yayın gerçekleştiren Prof. Dr. Bilal Aybakan, 27.03.2017 tarihinde İbn Haldun Üniversitesi İslami İlimler Fakültesine geçti ve bu fakültenin kurucu dekanlığıyla görevlendirildi. İleri düzeyde Arapça (96,25: 22 Mayıs 2011 KPDS) ve İngilizce (87,5: 20 Mayıs 2012 KPDS) bilmektedir.

Akademik Yayınlar

MAKALELER

– “İslam’da Dinî Bilginin Doğası ve Usûl-i Fıkhın Geliştirdiği Yorum Tarzına Genel Bir Yaklaşım”, M.Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi, 18 (2000), 57–77.
– “Batıda İslam Hukuku Araştırmalarında Farklı bir Ses: Wael B. Hallaq”, İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, IV (2004), 149–174.
– “Küreselleşme Sürecinde İslamî Değerler”, Marife, VI: 3 (2006), 397–412.
– “Some Observations on Islamic Legal Studies in Turkey”, M.Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi, 31 (2006/2), 133–162.
– “Fürû‘ Fıkıh Sistematiği Üzerine”, M.Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi, 31 (2006/2), 5–32.

ÇEVİRİ MAKALELER

– Wael B. Hallaq, “Mantık, Formel Kanıtlar ve Kanıtların Sünnî Fıkıh İlminde Formel Hale Getirilmesi”, (“Logic, Formal Arguments and Formalization of Arguments in Sunnî Jurisprudence”, Arabica, 37 (1990), 315–358), M.Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi, 16–17 (1998–1999), 195–236.
– Ze’ev W. Falk, “Yahudi Hukuku”, (“Jewish Law”, An Intoduction to Legal Systems, editted by J. Duncan, M. Derrett, D.C.L. (Oxon) of Gray’s Inn, Barrister-at-Law, London, 1968, 28–53), İLAM Araştırma Dergisi, III: 1 (1998), 169–192.
– Wael B. Hallaq, “Sünnî Fıkhî Kıyasında Analojik-Olmayan Kanıtlar”, (“Non-Analogical Arguments in Sunni Juridical Qiyâs”, Arabica, 36 (1989), 286–306), İLAM Araştırma Dergisi, III: 2 (1998), 167–181.
– Ebu Hâmid el-Gazâlî, “Kanûnü’t-Te’vîl”, İslamî Araştırmalar Dergisi, XIII: 3–4 (2000), 521–526.
– Baber Johansen, “Şarkiyat Araştırmalarının Siyaset, Paradigma ve Gelişimi: Alman Şarkiyat Cemiyeti (Deutsche Morgenländische Gesellschaft) 1845–1989” [“Politics, Paradigms and the Progress of Oriental Studies: The German Oriental Society (Deutsche Morgenländische Gesellschaft) 1845–1989”, Le Monde Arabe dans la Recherche Scientifique (MARS), 4 (1995), 79–94)], M.Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi (2005/2).

KONFERANS BİLDİRİLERİ

– “İbn Rüşd’ün Fıkhî (Şer’î) Kıyas Hakkındaki Düşünceleri”, Cumhuriyetin Kuruluşunun 75. Yılı Münasebetiyle Ölümünün 800. Yılında İbn Rüşd Uluslararası Sempozyumu, 11–13 Aralık 1998.
– “Kur’an Monolog mudur Diyalog mudur?”, Kur’an ve Tefsir Araştırmaları-III (Kur’an ve Kur’an İlimleri), İSAV, 14–15 Ekim 2000, İstanbul 2002, 289–308.
– “Islamic Law in Oriental Studies”, Orientalism: Dialogue of Cultures, 22–24 October 2002, Amman-Jordan.
– “Tâvile müstedîre havle’l-hivâr beyne’l-hadârât/Round Table Discussion on Dialogue of Civilizations”, The Stand of Islam on Terrorism, Violence and Extremism, 13–15 April 2004, Riyad, Saudi Arabia.
– “The Adventure of Islamic Legal Studies (Fiqh) in Turkey since 1980”, Changeable and Unchangeable in Islamic Thought and Practice, International Workshop and Public Forum by The Oslo Coalition on Freedom of Religion or Belief with ISAM, January 25 – 27, 2007, Istanbul.
– “A Theoretical Framework for Contextual Analysis of Qur’anic Revelation”, Literary and Historical Approaches to the Qur’an and the Bible, in cooperation with the German Orient Institute & ISAM – Centre for Islamic Studies, Istanbul 02–12 September 2007.
– “İbn Hazm’a Göre İcma”, Uluslarası Katılımlı İbn Hazm Sempozyumu, 26–28 Ekim 2007, Bursa.
– Tebliğ Müzakeresi: Beşir Gözübenli, “M. Z. Kevserî’nin en-Nüketü’t-tarîfa İsimli Eseri ve Uygulamalı Fıkıh Usulü Açısından Önemi”, Uluslararası Düzceli M. Zâhid Kevserî Sempozyumu Bildirileri, 24-25 Kasım 2007, Düzce, s. 390-394.
– “İmam Şâfiî ve Fıkıh İlmine Katkısı”, 24 Mayıs 2008, Bingöl.
– “Bağdad Nizamiye Medresesi’nin İlk Müderrisi: Ebu İshak eş-Şirazi (The First Mudarris of Baghdad’s Nizamiya Madrasa: Abu Ishaq al-Shirazi)”, Uluslararası Bağdat Sempozyumu / International Symposium on Baghdad (Madinat al-Salam) in the Islamic Civilization, Kasım 7–9, 2008, İstanbul.
– Tebliğ müzakeresi: Ahmet Yaman, “İslam Ahlakının Amelî Boyutu: İlkeler – Uygulamalar”, Milletlerarası Tartışmalı İlmî Toplantı: Çağımızın Ahlak Bunalımı, 24-26 Nisan 2009, İstanbul.
– “İmam Şâfiî ve Fıkıh Düşüncesinin Gelişimi”, Uluslararası İmam Şâfiî Sempozyumu (International Symposium on al-Imam al-Shafiî), 7–9 Mayıs/May/ 2010, Diyarbakır.
– “Gazzâlî’nin Fıkıh İlmine Katkısı”, 900. Vefât Yılında Uluslararası Gazzâlî Sempozyumu, 07–09 Ekim 2011, İstanbul.
– “Selçuklular Döneminde Fıkhın Gelişimi: Şâfiî Mezhebi Çerçevesinde”, II. Uluslararası Selçuklu Kültür ve Medeniyeti: Selçuklularda Bilim ve Düşünce Sempozyumu, 20–22 Ekim, 2011, Konya.
– “Borç Yapılandırma (Erken Ödeme ve Öteleme)”, İslam Ticaret Hukuku Kongresi-II, 15-17 Ekim 2015, Konya (Aralık 2016).
– “Aristoteles Mantığı ve Fıkıh Usûlü”, 2400. Yılında Aristoteles ve Aristoteles’in Dünya Tefekküründeki Yeri, (Lefkoşa: 11-12 Kasım 2016).
– “İmam Şâfiî’nin Hayatı, İlmi Kişiliği ve Yaşadığı Dönem”, İmam Şâfiî ve Şâfiîlik Paneli, Bergheim-Quadrath, Almanya, 25 Mart 2017.

KİTAP VE KİTAP BÖLÜMLERİ

– İslam Hukukunda Vekâlet Sözleşmesi (Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 1990).
– İslam Hukukunda Borçların İfası (İstanbul 1998) (ISBN: 975-548-132-X).
– Fıkıh İlminin Oluşum Sürecinde İcmâ (İstanbul 2003; 2. baskı, 2017) (ISBN:975-355-518-0).
– İmam Şâfiî ve Fıkıh Düşüncesinin Mezhepleşmesi (İstanbul 2007; 2. baskı 2011), (ISBN: 978-975-355-690-3).
– “Hapis Hakkı”, TDV İslam Ansiklopedisi, XVI, 65–67. (1997)
– “İbnü’l-Vekîl”, TDV İslam Ansiklopedisi, XXI, 237–238. (2000)
– “Îfa”, TDV İslam Ansiklopedisi, XXI, 498–504. (2000)
– “İkāle”, TDV İslam Ansiklopedisi, XXII, 14–16. (2000)
– “İnfisah”, TDV İslam Ansiklopedisi, XXII, 292–293. (2000)
– “İvaz”, TDV İslam Ansiklopedisi, XXIII, 488. (2001)
– “Mebî‘”, TDV İslam Ansiklopedisi, XXVIII, 212–214. (2003)
– “Meclis”, TDV İslam Ansiklopedisi, XXVIII, 239–241. (2003)
– “Meşrû”, TDV İslam Ansiklopedisi, XXIX, 378–383 (İbrahim Kâfi Dönmez ile ortak). (2004)
– “Muâmelât”, TDV İslam Ansiklopedisi, XXX, 318–319. (2005)
– “Muâmele”, TDV İslam Ansiklopedisi, XXX, 319–320. (2005)
– “Muavaza”, TDV İslam Ansiklopedisi, XXX, 331–332. (2005)
– “Mühezzeb”, TDV İslam Ansiklopedisi, XXXI, 518–520. (2006)
– “Nakit”, TDV İslam Ansiklopedisi, XXXII, 324–326. (2006)
– “Niyabet”, TDV İslam Ansiklopedisi, XXXIII, 161–163 (2007)
– “Râfii”, TDV İslam Ansiklopedisi, XXXIV, 394–396. (2007)
– “Rebi b. Süleyman el-Murâdî”, TDV İslam Ansiklopedisi, XXXIV, 496–497. (2007)
– “Rücû”, TDV İslam Ansiklopedisi, XXXV, 284. (2008)
– “Sadefi”, TDV İslam Ansiklopedisi, XXXV, 393–395, (2008)
– “Sarf”, TDV İslam Ansiklopedisi, XXXVI, 137–140. (2009)
– “Selem”, TDV İslam Ansiklopedisi, XXXVI, 402–405. (2009)
– “Sinci”, TDV İslam Ansiklopedisi, XXXVII, 242. (2009)
– “Sübkî, Tâceddin”, TDV İslam Ansiklopedisi, XXXVIII, 11–13. (2010)
– “Sübkî, Takiyuddin”, TDV İslam Ansiklopedisi, XXXVIII, 14–15. (2010)
– “Şâfiî”, TDV İslam Ansiklopedisi, XXXVIII, 223–233. (2010)
– “Şâfiî mezhebi”, TDV İslam Ansiklopedisi, XXXVIII, 233–247. (2010)
– “Şîrâzî”, TDV İslam Ansiklopedisi, XXXIX, 184–186. (2010)
– “Taberî, Ebü’t-Tayyib”, TDV İslam Ansiklopedisi, XXXIX, 313–314. (2010)
– “Tabakâtü’ş-Şâfiiyyeti’l-Kübrâ”, TDV İslam Ansiklopedisi, XXXIX, 303–304. (2010)
– “Teberru”, TDV İslam Ansiklopedisi, XL, 215-216. (2011)
– “Temlik”, TDV İslam Ansiklopedisi, XL, 428–430. (2011)
– “Tenbîh”, TDV İslam Ansiklopedisi, XL, 447–449. (2011)
– “Trampa”, TDV İslam Ansiklopedisi, XLI, 305–306. (2012)
– “Uhde”, TDV İslam Ansiklopedisi, XLII, 53-54 (2012)
– “el-Ümm”, TDV İslam Ansiklopedisi, XLII, 298-300 (2012)
– “el-Vasît”, TDV İslam Ansiklopedisi, XLII, 551-552 (2012)
– “el-Vecîz”, TDV İslam Ansiklopedisi, XLII, 587-588 (2012)
– “Vekâlet”, TDV İslam Ansiklopedisi, XLIII, 1-6 (2013)
– “ez-Za’ferânî”, TDV İslam Ansiklopedisi, XLIV, 68-69, (2013)
– “Zarar”, TDV İslam Ansiklopedisi, XLIV, 130-134, (2013)”